Overdrachtsbelasting bij wijziging splitsingsakte
Bij een wijziging van de splitsingsakte (art. 5:139 BW) kan sprake zijn van een belastbare verkrijging voor de overdrachtsbelasting. Dit is geen traditionele “overdracht” (levering van een object), maar een verkrijging die kan ontstaan doordat appartementsrechten van omvang of samenstelling wijzigen.
OVB-tarieven 2026 (art. 14 WBR)
| Tarief | Toepassing |
| 2% | Woningen die de koper als hoofdverblijf gaat gebruiken |
| 8% | Woningen die niet als hoofdverblijf dienen (bijv. belegging) |
| 10,4% | Niet-woningen (bedrijfsmatig) |
Grondslag: de waarde in het economische verkeer (art. 9 WBR), niet per se de koopsom. Als de marktwaarde hoger is dan de koopsom, is de hogere waarde de grondslag.
Familietransacties: extra aandachtspunten
Bij overdrachten of verkrijgingen tussen familieleden let de Belastingdienst extra op de verhouding tussen koopsom en marktwaarde. Aandachtspunten:
- De koopsom moet in redelijke verhouding staan tot de waarde in het economische verkeer
- Bij een te lage koopsom kan de Belastingdienst de hogere marktwaarde als grondslag nemen
- Het verdient aanbeveling om de grondslag vooraf met de notaris te bespreken
Eigenwoningregeling bij samenvoeging (art. 3.111 IB 2001)
Een woning kwalificeert als eigen woning in box 1 als deze de belastingplichtige “anders dan tijdelijk als hoofdverblijf ter beschikking staat.” Bij samenvoeging van twee woningen:
| Route | Vereiste | Risico |
| Via fysieke samenvoeging | Interne verbinding (trap/deur), feitelijk gebruik als één woning | Zolang er geen interne verbinding is, kan de Belastingdienst de woningen als apart beschouwen |
| Via aanhorigheid (art. 3.111 lid 1) | Tweede woning functioneert als onderdeel van de eigen woning | Strikte jurisprudentie: twee zelfstandige woningen worden niet zonder meer als één eigen woning beschouwd |
Belangrijk: het BAG-huisnummer is een administratieve registratie, geen fiscale kwalificatie. Twee huisnummers kunnen fiscaal als één eigen woning kwalificeren, mits er een interne verbinding is en de woningen feitelijk als één geheel worden gebruikt.
Volgorde bij samenvoeging en overdracht
De optimale volgorde om overdracht in 2026 te realiseren tegen 2% OVB:
- Vergunning verkrijgen (omgevingsvergunning + eventueel woningvormings- en splitsingsvergunning)
- Notaris wijzigt splitsingsakte (op basis van vergunde situatie, art. 5:107 BW — bouw hoeft niet afgerond)
- Verkrijging van het betreffende deel — notaris past 2% OVB toe op basis van verklaring hoofdverblijf
- Bouwwerkzaamheden uitvoeren (vloersparing, trap, brandcompartimentering)
- Gereedmelding bij gemeente
- BAG-wijziging (huisnummers samenvoegen)
Het cruciale inzicht: de kadastrale wijziging en de overdracht kunnen plaatsvinden zodra de vergunning is verleend — de bouwwerkzaamheden hoeven niet te zijn afgerond. Het 2%-tarief OVB is van toepassing ongeacht of de verbouwing al is uitgevoerd — het gaat om de aard van het object (woning) en het beoogde gebruik (hoofdverblijf).