Ga naar inhoud
Splitify/Kennisbank
Kennisbank

Kennisbank Woningsplitsing Den Haag

Versie 5.0 — Bijgewerkt 6 maart 2026

Nota Woningvoorraad 2025 aangenomen op 26‑2‑2026. Nieuwe regels treden in werking per 1 april 2026.

Inleiding en Toepassingsgebied

De Splitify Den Haag toetst vier afzonderlijke tracks voor het wijzigen van de woningindeling. Elk track kent een eigen juridische grondslag, vergunningplicht en criteria. Onderstaande tabellen geven een beknopt overzicht.

De vier tracks

Track Ingreep Kernvergunning Grondslag
A Woningvorming — 1 woning → meerdere zelfstandige woningen Woningvormingsvergunning Art. 5:2 sub c HVV 2023
B Samenvoegen — meerdere woningen → 1 woning Geen HVV-vergunning vereist Art. 21 lid 1 sub b Hvw
C Kadastrale splitsing — appartementsrechten vestigen Splitsingsvergunning Art. 5:12 HVV 2023
D Kamerverhuur — zelfstandig → onzelfstandige bewoning Omzettingsvergunning Art. 5:2 sub b HVV 2023

Drempelwaarden (per 1 januari 2026)

Parameter Waarde
Liberalisatiegrens huurmarkt €1.228,07 per maand (186 WWS-punten)
NHG-grens (WOZ-waarde) €470.000
Min. oppervlakte huidig (tot 1-4-2026) ≥ 40 m² + 1 volledige bouwlaag
Min. oppervlakte nieuw (per 1-4-2026) ≥ 35 m² + energielabel D of beter
Leges woningvormingsvergunning € 575,35
Leges splitsingsvergunning € 204,30 per appartementsrecht (max. € 3.750)
Leges omzettingsvergunning € 581,10
Dual-regime: Aanvragen ingediend vóór 1 april 2026 worden getoetst aan het huidige recht (buurtlijst). Na 1 april 2026 geldt de dynamische gebiedstoets op basis van de Leefbaarometer 3.0 en parkeerdruk.

Huisvestingsverordening Den Haag 2023 (HVV 2023)

De HVV Den Haag 2023 (CVDR698067/2) is de primaire grondslag voor woningvormings-, omzettings- en splitsingsvergunningen. De verordening vervangt de HVV 2019 en introduceerde de limitatieve buurtlijst (Bijlage III): uitsluitend in de aangewezen buurten — voornamelijk nieuwbouwwijken met minder druk op de woningmarkt — is woningvorming toegestaan onder het huidige recht.

Artikel 5:2 sub c regelt woningvorming (Track A). Artikel 5:2 sub b regelt omzetting naar onzelfstandige bewoning (Track D). Artikel 5:12 regelt de kadastrale splitsingsvergunning (Track C) en vereist dat geen van de betrokken woningen ≤ 186 WWS-punten heeft, tenzij een uitzondering van toepassing is.

Omgevingswet (1 januari 2024)

Per 1 januari 2024 zijn de Wet ruimtelijke ordening (Wro), Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en het Bouwbesluit 2012 opgegaan in de Omgevingswet, het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). Voor woningsplitsing is relevant dat omgevingsvergunningen voor bouwen en gebruik nu via het Omgevingsloket (DSO) worden aangevraagd.

De technische eisen aan gesplitste woningen — brandwerendheid (EI 60/REI 60), geluidsisolatie (≥ 52 dB), ventilatie (NEN 1087) en energieprestatie — zijn vastgelegd in het Bbl en de bijbehorende NEN-normen.

Nota Woningvoorraad Den Haag 2025

De Nota Woningvoorraad 2025 is op 26 februari 2026 aangenomen door de Haagse gemeenteraad. De nota vervangt per 1 april 2026 de limitatieve buurtlijst door een dynamische gebiedstoets. Deze toets controleert:

  • Leefbaarometer 3.0: score ≥ 7,0 op buurt­niveau vereist
  • Parkeerdruk: maximaal 90% bezetting in de buurt
  • Stadsgezicht: panden in beschermd stads- of dorpsgezicht gelden afzonderlijk
  • Min. oppervlakte: verlaagd van 40 m² naar 35 m²
  • Energielabel: nieuw vereiste label D of beter
  • Hospitaverhuur: amendement ingevoegd, vereenvoudigde procedure voor bewoners die kamer(s) verhuren aan maximaal 1 persoon

Wet betaalbare huur (1 juli 2024)

De Wet betaalbare huur heeft de liberalisatiegrens dwingend verankerd in de Wet op het overleg huurders verhuurder. Woningen met een WWS-puntenscore ≤ 186 punten (= huur ≤ €1.228,07/mnd per 1-1-2026) vallen verplicht in het sociale of middensegment. Dit is direct relevant voor splitsingsvergunning Track C: als de gesplitste woningen na splitsing onder de liberalisatiegrens vallen, is een splitsingsvergunning vereist.

Zie ook Tijdlijn Wetgeving & Beleid (1901–2026) voor een chronologisch overzicht van alle relevante wetgeving.

Woningvorming (bouwkundig splitsen) is het omvormen van één zelfstandige woning naar twee of meer zelfstandige woningen. Het is de meest vergaande ingreep en vereist een woningvormingsvergunning op grond van art. 5:2 sub c HVV 2023.

Toetsingskader — huidig recht (tot 1 april 2026)

Onder huidig recht geldt de limitatieve buurtlijst (Bijlage III HVV 2023). Woningvorming is uitsluitend toegestaan in de ca. 13 aangewezen buurten. Criteria:

  • Het pand staat op de buurtlijst (bijv. Mariahoeve, Wateringse Veld, Ypenburg, Leidschenveen)
  • Oppervlakte bestaande woning: minimaal 40 m² netto vloeroppervlak (NVO)
  • Elke nieuw te vormen woning: minimaal 40 m² NVO + minimaal 1 volledige bouwlaag
  • Geen bodem- of milieuvervuiling
  • Geen actieve handhaving op het pand

Toetsingskader — nieuw recht (per 1 april 2026)

De dynamische gebiedstoets vervangt de buurtlijst. De toets is automatisch en gebaseerd op real-time data:

  1. Leefbaarometer 3.0: de buurt scoort ≥ 7,0 (schaal 1–10). Score wordt jaarlijks bijgewerkt door het Sociaal en Cultureel Planbureau.
  2. Parkeerdruk: de gemiddelde parkeerdruk in de buurt is < 90%. Gebaseerd op meting RVB / gemeente.
  3. Energielabel D of beter: de woning heeft een geregistreerd energielabel ≥ D (EP-online, RVO).
  4. Min. oppervlakte: elke nieuw te vormen woning ≥ 35 m² NVO.
  5. Stadsgezicht: bijzondere toets voor beschermde stads- of dorpsgezichten (geen blokkade, maar aanvullende beoordeling door Monumentenzorg).
Overgangsrecht: Aanvragen ingediend vóór 1 april 2026 worden behandeld onder huidig recht (buurtlijst). Dien op tijd in als uw pand op de buurtlijst staat maar niet aan de nieuwe criteria voldoet.

Benodigde documenten

  • Aanvraagformulier woningvormingsvergunning (Omgevingsloket / DSO)
  • Situatietekening met maatvoering bestaand en nieuw (schaal 1:100)
  • Plattegronden alle bouwlagen, voor- en achtergevel (schaal 1:50 of 1:100)
  • Berekening NVO per te vormen woning
  • Opgave energielabel (EP-online, RVO) — nieuw recht
  • Eigendomsbewijs (of machtiging eigenaar)
  • Verklaring geen actieve handhaving

Leges: € 575,35 Legesverordening Den Haag 2025, art. 2.12.3. Procedure: maximaal 8 weken beslistermijn (Awb), verlengbaar met 6 weken. Bezwaartermijn: 6 weken na beslissing.

Samenvoegen is het omvormen van twee of meer zelfstandige woningen tot één grotere woning. De gemeente Den Haag verleent geen woningvormingsvergunning voor samenvoegen; de onttrekking van woonruimte aan de woningvoorraad valt onder artikel 21 lid 1 sub b Huisvestingswet (Hvw). In Den Haag geldt dat voor woningen met een WOZ-waarde ≤ de NHG-grens (€ 470.000) een onttrekkingsvergunning nodig kan zijn.

Let op — onomkeerbaar: Samenvoegen ontrekt woningen aan de sociale/middenhuurmarkt. De ingreep is in de meeste gevallen juridisch onomkeerbaar zonder opnieuw te splitsen (Track A). Raadpleeg een specialist vóór uitvoering.

Procedure

  1. Omgevingsvergunning bouwen (Omgevingsloket): vereist voor bouwkundige aanpassingen zoals het verwijderen van een tussenmuur of het samenvoegen van nutsbeheer.
  2. Notariële akte: als de woningen elk een afzonderlijk eigendomsrecht hebben (twee kadastrale percelen), is een notariële samenvoeging vereist. Kosten: notariskosten + kadasterkosten (circa € 152 inschrijving + € 35 per recht).
  3. BAG-mutatie: na voltooiing dient de gemeente via de BAG-beheerder de verblijfsobjecten samen te voegen. Meld de gereedmelding via het Omgevingsloket.
  4. Energielabel: na samenvoegen is een nieuw energielabel aan te raden (niet wettelijk verplicht bij samenvoegen).

Financieel overzicht

PostIndicatieve kosten
Architect / tekenwerk€ 1.500 – 4.000
Omgevingsvergunning bouwen (leges)Variabel (afhankelijk van bouwsom)
Notaris + kadaster€ 1.200 – 3.000
Aannemer (verwijderen tussenmuur + afwerking)€ 5.000 – 20.000
BAG-mutatieGratis (gemeente)

Kadastrale splitsing is het juridisch opdelen van een pand in afzonderlijke appartementsrechten (VvE-splitsing). Dit is een puur juridische ingreep — er hoeft niet bouwkundig gesplitst te worden. Grondslag: art. 5:106 BW jo. art. 5:12 HVV 2023.

Wanneer is een splitsingsvergunning vereist?

Een splitsingsvergunning van de gemeente is verplicht als een of meer van de te splitsen woningen een huurwaarde heeft van ≤ 186 WWS-punten (= ≤ €1.228,07/mnd, liberalisatiegrens 2026). Dit beschermt sociale huurders. Bij woningen boven de liberalisatiegrens is geen gemeentelijke splitsingsvergunning vereist.

Criteria splitsingsvergunning

  • Elke woning heeft minimaal 40 m² NVO (huidige eis; 35 m² per 1-4-2026)
  • Geen handhavingsbesluit actief op het pand
  • Geen achterstallig onderhoud (bouwtechnische keuring vereist)
  • Geen WVG (Wet voorkeursrecht gemeenten) gevestigd

Procedure kadastrale splitsing

  1. Eventueel bouwkundig splitsen: als de woningen nog niet feitelijk van elkaar zijn gescheiden, moet eerst Track A doorlopen worden.
  2. Splitsingstekening: notarieel gecertificeerde tekening met alle appartementen, gemeenschappelijke ruimten en aandelen (architect of meetbureau).
  3. Splitsingsvergunning aanvragen (indien vereist): Omgevingsloket, max. 8 weken beslistermijn.
  4. Notaris: splitsingsakte opstellen + inschrijven bij het Kadaster.
  5. VvE oprichten: modelreglement VvE, aanmelden bij Kamer van Koophandel (of modelreglement 2006/2017).
  6. BAG-mutatie: elk appartementsrecht krijgt een eigen verblijfsobject-ID.

Kosten

PostIndicatieve kosten
Splitsingsvergunning leges€ 204,30 per appartementsrecht (max. € 3.750)
Splitsingstekening (architect / meetbureau)€ 800 – 2.500
Notariskosten splitsingsakte€ 1.500 – 4.000
Kadasterinschrijving€ 152 + € 35 per appartementsrecht
VvE-oprichting (incl. KvK)€ 200 – 800

Omzetting is het wijzigen van een zelfstandige woning in onzelfstandige woonruimte (kamerverhuur). Er is een omzettingsvergunning vereist op grond van art. 5:2 sub b HVV 2023 als de woning wordt verhuurd aan 3 of meer personen die geen gezin vormen.

Wanneer vereist?

  • 2 personen: geen vergunning nodig (onzelfstandige verhuur aan duo is vrij)
  • ≥ 3 personen: omzettingsvergunning verplicht
  • Hospitaverhuur (nieuw recht): bewoner verhuurt 1 kamer aan max. 1 persoon — per 1-4-2026 vrijgesteld van vergunningplicht (amendement Nota Woningvoorraad 2025)

Quotumsysteem (per 1 april 2026)

De Nota Woningvoorraad 2025 introduceert een quotumsysteem voor omzettingsvergunningen. Per buurt geldt een maximumpercentage aan vergunningen voor kamerverhuur (buurtniveau). Dit percentage wordt bepaald door de Leefbaarometer-score en het bestaande aandeel onzelfstandige bewoning.

Criteria omzettingsvergunning

  • Woning heeft minimaal 16 m² per te verhuren kamer (netto woonoppervlak)
  • Elke kamer heeft een eigen sluitbare deur en voldoet aan brandveiligheidseisen (Bbl)
  • Voldoende sanitaire voorzieningen (1 douche/bad + 1 toilet per 3 personen)
  • Geen klachten- of handhavingsdossier op het pand
  • Pand staat niet op de uitzondering­slijst (beschermd stadsbeeld)

Leges en procedure

Leges: € 581,10 Legesverordening Den Haag 2025. Aanvragen via Omgevingsloket. Beslistermijn max. 8 weken. Bij weigering bezwaar mogelijk binnen 6 weken.

Hospitaverhuur: Per 1 april 2026 kan een bewoner één kamer verhuren aan één persoon zonder vergunning, mits de bewoner zelf in de woning woonachtig is en blijft (hoofdverblijf). Dit is een nieuw recht uit het aangenomen amendement.

Veel Haagse panden zijn in het verleden gesplitst zonder de vereiste vergunning. De gemeente hanteert voor handhaving en legalisatie de Beleidsregel Bouwkundig Splitsen Den Haag (2017). Deze beleidsregel onderscheidt drie regimes op basis van de splitsings­datum:

Regime 1 — Gesplitst vóór 1 april 2007

Splitsingen die aantoonbaar vóór 1 april 2007 zijn uitgevoerd komen in aanmerking voor formalisatie. De gemeente accepteert de feitelijke situatie en verleent alsnog een vergunning, mits:

  • Splitsing aantoonbaar via BAG-historisch adres, huurcontract, GBA-inschrijving of bouwdossier
  • Pand voldoet aan de huidige brandveiligheids- en bouwtechnische eisen
  • Geen actieve handhaving loopt

Regime 2 — Gesplitst tussen 1 april 2007 en 1 juli 2019

Voor splitsingen in deze periode geldt een coulancebeleid. De gemeente toetst de aanvraag op voldoen aan de bouwtechnische eisen. Als het pand op de buurtlijst staat (huidig recht) of voldoet aan de gebiedstoets (nieuw recht), kan legalisatie plaatsvinden. Aanvullende voorwaarden kunnen gelden.

Regime 3 — Gesplitst na 1 juli 2019

Splitsingen na 1 juli 2019 zijn in nagenoeg alle gevallen niet legaliseerbaar. De gemeente hanteert actief handhavingsbeleid: dwangsom en/of bestuursdwang (ontruiming) is mogelijk. Beleidsregel Handhaving 2019, Den Haag

1 juli 2019 is de kritieke datum. Na deze datum is de handhaving significant verscherpt. Controleer altijd het WKPB-register (Kadaster) op eventuele handhavingsbeschikkingen vóór aankoop of aanvraag.

Stappenplan bij onvergunde situatie

  1. Raadpleeg het WKPB-register via de Splitify of kadaster.nl op actieve beschikkingen
  2. Bepaal splitsings­datum via bouwdossier (Stadsarchief), BAG-historisch of huurcontract
  3. Consulteer een vergunningadviseur over haalbaarheid legalisatie
  4. Dien melding/verzoek in bij afd. Vergunningen gemeente Den Haag indien regime 1 of 2 van toepassing
  5. Laat bouwtechnische keuring uitvoeren (vereist voor vergunningsaanvraag)

Brandveiligheid

De scheidende constructie tussen wooneenheden moet voldoen aan brandweerstandseis EI 60 (vloeischeidend) en REI 60 (draagconstructie). Afzonderlijke vluchtroutes per woning zijn vereist — beide woningen mogen niet dezelfde (enige) vluchtweg delen.

Geluidsisolatie

Luchtgeluidisolatie: minimaal 52 dB (NEN 5077). Contactgeluidisolatie: maximaal L'nT,w ≤ 55 dB. In de praktijk vereist dit zwevende dekvloeren of massieve scheidingsvloeren (≥ 150 mm beton of steenwol-sandwich).

Ventilatie

Elke woning heeft een eigen ventilatiesysteem conform NEN 1087. Geen gedeelde ventilatiekanalen tussen wooneenheden (Bbl art. 3.29). Minimale ventilatiecapaciteit: 0,9 dm³/s per m² woonoppervlak.

Installaties

Afzonderlijke meterkast met eigen groepen per woning. Eigen wateraansluiting (koud en warm) of gemeenschappelijk systeem met sub-meters. Afzonderlijk adres in BAG en aparte tenaamstelling bij nutsbedrijven.

API-bronnen Splitify

APIGebruikEndpoint
BAG Verblijfsobject, bouwjaar, oppervlakte, gebruiksdoel, nummeraanduiding api.bag.kadaster.nl/lvbag/individuelebevragingen/v2
WKPB Publiekrechtelijke beperkingen, handhavingsbeschikkingen api.kadaster.nl/wkpb
PDOK Locatieserver Adres-autocomplete, geocodering api.pdok.nl/bzk/locatieserver/search/v3_1/suggest
SRU Overheid Bekendmakingen (vergunningen, handhaving) zoekdienst.overheid.nl/sru
EP-online (RVO) Energielabel pand public.ep-online.nl/api/v3

Marktontwikkelingen Den Haag 2025–2026

Den Haag heeft een aanzienlijk tekort aan betaalbare huurwoningen. De gemiddelde wachttijd voor een sociale huurwoning (Vestia, Staedion, Haag Wonen) bedraagt in 2025 circa 8–12 jaar. De vrije sector huur ligt gemiddeld op €16–22/m² per maand (centrum), wat splitsing voor investeerders financieel aantrekkelijk maakt.

Indicatieve financiële analyse Track A (woningvorming)

PostIndicatief bedrag
Quickscan architect + adviseur€ 1.000 – 3.000
Ontwerp (architect, constructeur, installateur)€ 8.000 – 20.000
Leges (woningvorming + bouw)€ 1.500 – 5.000
Verbouwingskosten (aannemer)€ 50.000 – 120.000
Notaris + kadaster (indien ook Track C)€ 2.000 – 6.000
Totaal investering€ 62.000 – 154.000

Een gesplitst pand met twee wooneenheden van elk 50 m² in Den Haag centrum kan in de vrije sector een gezamenlijke huurwaarde van €2.400–2.800/mnd realiseren, versus €1.800–2.200/mnd als één grote woning — een rendementsstijging van 25–35% bij vergelijkbare aankoopprijs.

Risico's

  • Politiek risico: beleid kan verder worden aangescherpt (nieuw college 2026)
  • WWS-puntengrens: stijgende huren door indexering vergroot kans dat huren boven liberalisatiegrens uitkomen, waardoor geen splitsingsvergunning Track C vereist is
  • Bouwkosten: hoge bouwkosteninflatie (2024–2025 gemiddeld +8–12% per jaar) drukt rendement
  • Leegstand: kamermarkt in Den Haag kent hoge vraag, maar leegstandsrisico bij vrije sectorwoningen neemt toe bij rente ≥ 5%

Veelgestelde vragen

Kan ik een aanvraag al indienen onder het nieuwe recht?

Nee. Het nieuwe recht (dynamische gebiedstoets) treedt in werking per 1 april 2026. Tot die datum worden aanvragen getoetst aan de buurtlijst (huidig recht). De gemeente behoudt zich het recht voor het overgangsrecht nader te specificeren.

Wat is het verschil tussen bouwkundig splitsen en kadastrale splitsing?

Bouwkundig splitsen (Track A) is de fysieke verbouwing waarna twee wooneenheden ontstaan. Kadastrale splitsing (Track C) is de juridische vastlegging via appartementsrechten. Je kunt bouwkundig splitsen zonder kadastrale splitsing (verhuur) of kadastraal splitsen van al feitelijk gescheiden woningen (bijv. voor verkoop).

Hoe controleer ik of mijn pand op de buurtlijst staat?

Via de Splitify (deze app) of via de HVV 2023 Bijlage III op lokaleregelgeving.overheid.nl. De check gebruikt de BAG-buurtcode van het ingegeven adres en vergelijkt dit met de gecodeerde buurtlijst.

Moet ik een VvE oprichten bij kadastrale splitsing?

Ja, dit is wettelijk verplicht (art. 5:112 BW). Een VvE is verantwoordelijk voor het beheer van de gemeenschappelijke delen. Een klein VvE (twee leden) kan eenvoudig worden opgericht via de notaris met een modelreglement. Kosten: ca. €200–800.

Hoe lang duurt de vergunningsprocedure?

De wettelijke beslistermijn is 8 weken (Awb), verlengbaar met 6 weken. In de praktijk hanteert de gemeente Den Haag momenteel een feitelijke doorlooptijd van 10–14 weken voor woningvormingsvergunningen.

Officiële bronnen

Grenswijziging bestaande appartementsrechten (art. 5:139 BW)

Bij een wijziging van de splitsingsakte op grond van artikel 5:139 BW worden de grenzen van bestaande appartementsrechten aangepast, zonder dat er nieuwe appartementsrechten ontstaan. Bijvoorbeeld: een pand met twee appartementsrechten (A1 en A2) wordt zo gewijzigd dat een verdieping die onder A2 viel, voortaan onder A1 valt. Het aantal appartementsrechten blijft twee.

Vereisten voor wijziging splitsingsakte

  • Unanimiteit: instemming van alle appartementseigenaars (art. 5:139 lid 1 BW) óf een 4/5 meerderheid (art. 5:139 lid 2 BW, met rechterlijke machtiging)
  • Toestemming hypotheekhouder: als een hypotheek rust op een van de appartementsrechten, moet de bank instemmen
  • Bijgewerkte splitsingstekening: de notaris stelt een nieuwe splitsingstekening op die de gewijzigde grenzen weergeeft
  • Inschrijving bij het Kadaster: de wijzigingsakte wordt ingeschreven

Splitsingsvergunning bij grenswijziging: niet altijd nodig

Artikel 22 van de Huisvestingswet 2014 bepaalt dat het verboden is om een gebouw zonder vergunning te splitsen in appartementsrechten. Dit betreft het creëren van nieuwe appartementsrechten — niet het wijzigen van grenzen van bestaande appartementsrechten.

SituatieVergunning art. 22 Hw nodig?Toelichting
2 → 2 (grenswijziging)In beginsel neeGeen nieuwe appartementsrechten; wijziging van grenzen binnen bestaande structuur
2 → 4 (verdere splitsing)JaEr ontstaan nieuwe appartementsrechten; dit is “splitsen” in de zin van art. 22
1 → 3 (nieuwe splitsing)JaEr worden nieuwe appartementsrechten gecreëerd

Nuance: de uiteindelijke kwalificatie is afhankelijk van de gemeentelijke interpretatie. Als de gemeente de grenswijziging tóch als splitsing kwalificeert, dient alsnog een splitsingsvergunning te worden aangevraagd. Het is raadzaam om dit vooraf met de gemeente af te stemmen.

Art. 5:107 BW: splitsingsakte voor beoogde situatie

Artikel 5:107 BW bepaalt dat een eigenaar bevoegd is om “in verband met een door hem beoogde stichting of gewijzigde inrichting van een gebouw” zijn recht te splitsen in appartementsrechten. Dit betekent:

  • De notaris kan de splitsingsakte wijzigen op basis van de vergunde situatie, ook als de bouwwerkzaamheden nog niet zijn uitgevoerd
  • Dit is hoe nieuwbouwprojecten werken: appartementsrechten worden verkocht en overgedragen vóórdat er gebouwd is
  • De praktische implicatie: zodra de omgevingsvergunning is verleend, kan de notaris de wijzigingsakte passeren — de bouw hoeft niet te zijn afgerond

Voorwaarde: de notaris zal in de praktijk willen wachten op de vergunningverlening, niet omdat dat juridisch vereist is voor de wijziging van de akte, maar omdat zij zekerheid wil dat de beoogde situatie daadwerkelijk mag worden gerealiseerd.

Kadastrale splitsing overleeft intrekking omgevingsvergunning

De kadastrale splitsing (appartementsrechten, ingeschreven bij het Kadaster) en de omgevingsvergunning (publiekrechtelijk besluit van de gemeente) bestaan in twee gescheiden rechtssferen.

Kadastrale splitsingOmgevingsvergunning
RechtssfeerPrivaatrecht (BW)Publiekrecht (Omgevingswet)
Bevoegd orgaanNotaris + KadasterGemeente
HerroepingAlleen via notariële akte (art. 5:143 BW) of rechterlijk bevel (art. 5:144 BW)Bevoegdheid gemeente (art. 5.40 Ow)

Gevolgen

  • Als een omgevingsvergunning wordt ingetrokken, heeft dit geen directe invloed op de kadastrale splitsing
  • Appartementsrechten die via de notaris zijn gecreëerd en bij het Kadaster zijn ingeschreven, blijven bestaan
  • Een eigendomsoverdracht die al heeft plaatsgevonden, is onherroepelijk
  • De gemeente kan niet eenzijdig appartementsrechten opheffen
  • De gemeente kan in dat geval wel handhaven op de bouwkundige gebreken, maar dat raakt de eigendomspositie niet

Art. 5.40 lid 2 sub b Omgevingswet: intrekking als bevoegdheid

Op grond van artikel 5.40 lid 2 sub b Omgevingswet kan het bevoegd gezag een vergunning intrekken als gedurende een jaar geen activiteiten zijn verricht met gebruikmaking van de vergunning. Dit is een bevoegdheid, geen automatisme. In de praktijk hanteren gemeenten vaak een ruimere termijn. Dit is relevant bij gefaseerde uitvoering of wanneer huurders nog in een pand wonen.

De Beleidsregel als handhavingsinstrument

De Beleidsregel bouwkundige splitsingen Den Haag 2017 (CVDR445591) regelt hoe de gemeente reageert wanneer zij zelf een onvergunde bouwkundige splitsing constateert (via controles, BAG-terugmeldingen, meldingen). Het is een handhavingsinstrument, geen vergunningenprocedure.

RouteArtikelWanneerAanpak
FormalisatieArt. 3aAankoop vóór 1 april 2007BAG-wijziging zonder vergunning; bestaande situatie wordt erkend
Legalisatie via handhavingArt. 3bAankoop 1 april 2007 – 1 januari 2017Handhaving met ontheffingsmogelijkheden
Volledige handhavingArt. 3dAankoop na 1 januari 2017Handhaving, volle toets

Cruciaal onderscheid: handhaving vs. vergunningaanvraag

Als een eigenaar zelf een vergunning aanvraagt (bijv. voor een verbouwing), en de gemeente constateert daarbij een onvergunde splitsing, dan geldt het volgende:

  • De Beleidsregel is niet van toepassing op de vergunningaanvraag — die wordt getoetst via de reguliere procedure onder de Omgevingswet
  • De Beleidsregel speelt pas een rol als de gemeente besluit te handhaven op de geconstateerde situatie
  • De formalisatieroute van artikel 3a wordt niet automatisch toegepast als de situatie via een vergunningaanvraag aan het licht komt

Plan B: intrekking vergunningaanvraag → handhavingsspoor

Als het vergunningstraject vastloopt, kan het intrekken van de aanvraag ertoe leiden dat de situatie alsnog in het handhavingsspoor terechtkomt. In dat geval:

  1. Gemeente kent de feitelijke situatie (onvergunde splitsing)
  2. Beleidsregel art. 3a is van toepassing (bij aankoop vóór 2007): formalisatie
  3. Na formalisatie BAG → splitsingsvergunning aanvragen voor kadastrale splitsing
  4. Notaris wijzigt splitsingsakte
  5. Overdracht bij notaris

Dit kost meer tijd en kent meer stappen, maar biedt een reëel alternatief als het reguliere vergunningstraject vastloopt.

Let op: per 1 april 2026 wijzigen de voorwaarden in de Huisvestingsverordening (o.a. art. 5:4b woningvorming en gewijzigde legalisatiebepalingen). De formalisatie op grond van art. 3a Beleidsregel is geen vergunningaanvraag en wordt hierdoor niet geraakt.

Overdrachtsbelasting bij wijziging splitsingsakte

Bij een wijziging van de splitsingsakte (art. 5:139 BW) kan sprake zijn van een belastbare verkrijging voor de overdrachtsbelasting. Dit is geen traditionele “overdracht” (levering van een object), maar een verkrijging die kan ontstaan doordat appartementsrechten van omvang of samenstelling wijzigen.

OVB-tarieven 2026 (art. 14 WBR)

TariefToepassing
2%Woningen die de koper als hoofdverblijf gaat gebruiken
8%Woningen die niet als hoofdverblijf dienen (bijv. belegging)
10,4%Niet-woningen (bedrijfsmatig)

Grondslag: de waarde in het economische verkeer (art. 9 WBR), niet per se de koopsom. Als de marktwaarde hoger is dan de koopsom, is de hogere waarde de grondslag.

Familietransacties: extra aandachtspunten

Bij overdrachten of verkrijgingen tussen familieleden let de Belastingdienst extra op de verhouding tussen koopsom en marktwaarde. Aandachtspunten:

  • De koopsom moet in redelijke verhouding staan tot de waarde in het economische verkeer
  • Bij een te lage koopsom kan de Belastingdienst de hogere marktwaarde als grondslag nemen
  • Het verdient aanbeveling om de grondslag vooraf met de notaris te bespreken

Eigenwoningregeling bij samenvoeging (art. 3.111 IB 2001)

Een woning kwalificeert als eigen woning in box 1 als deze de belastingplichtige “anders dan tijdelijk als hoofdverblijf ter beschikking staat.” Bij samenvoeging van twee woningen:

RouteVereisteRisico
Via fysieke samenvoegingInterne verbinding (trap/deur), feitelijk gebruik als één woningZolang er geen interne verbinding is, kan de Belastingdienst de woningen als apart beschouwen
Via aanhorigheid (art. 3.111 lid 1)Tweede woning functioneert als onderdeel van de eigen woningStrikte jurisprudentie: twee zelfstandige woningen worden niet zonder meer als één eigen woning beschouwd

Belangrijk: het BAG-huisnummer is een administratieve registratie, geen fiscale kwalificatie. Twee huisnummers kunnen fiscaal als één eigen woning kwalificeren, mits er een interne verbinding is en de woningen feitelijk als één geheel worden gebruikt.

Volgorde bij samenvoeging en overdracht

De optimale volgorde om overdracht in 2026 te realiseren tegen 2% OVB:

  1. Vergunning verkrijgen (omgevingsvergunning + eventueel woningvormings- en splitsingsvergunning)
  2. Notaris wijzigt splitsingsakte (op basis van vergunde situatie, art. 5:107 BW — bouw hoeft niet afgerond)
  3. Verkrijging van het betreffende deel — notaris past 2% OVB toe op basis van verklaring hoofdverblijf
  4. Bouwwerkzaamheden uitvoeren (vloersparing, trap, brandcompartimentering)
  5. Gereedmelding bij gemeente
  6. BAG-wijziging (huisnummers samenvoegen)

Het cruciale inzicht: de kadastrale wijziging en de overdracht kunnen plaatsvinden zodra de vergunning is verleend — de bouwwerkzaamheden hoeven niet te zijn afgerond. Het 2%-tarief OVB is van toepassing ongeacht of de verbouwing al is uitgevoerd — het gaat om de aard van het object (woning) en het beoogde gebruik (hoofdverblijf).

Tijdlijn: Wetgeving & Beleid (1901–2026)

Tijdlijn: Het Splitsingsproces (Stap voor Stap)

Tijdlijn: Beleid Den Haag (2017–2026)

Geen resultaten gevonden voor uw zoekopdracht. Probeer een andere term.